Koers VO heeft deelgenomen aan een landelijk onderzoek naar onderinstroom in het gespecialiseerd onderwijs. Tijdens het symposium op 2 juni 2026, georganiseerd door het Steunpunt Passend Onderwijs samen met het Instituut voor Inclusief Onderwijs zijn de eerste inzichten gedeeld.
Het onderzoek laat zien dat onderinstroom in het gespecialiseerd onderwijs zelden het gevolg is van één duidelijke beslissing. In plaats daarvan ontstaat het vaak als een opeenvolging van keuzes, waarin informatie, aannames en eerdere besluiten zich opstapelen. Richtingen worden gaandeweg minder bevraagd en alternatieven komen niet altijd expliciet in beeld. Wat begint als een logische afweging, ontwikkelt zich zo regelmatig tot een vast traject.
Opvallend is dat in alle onderzochte samenwerkingsverbanden vergelijkbare patronen zichtbaar zijn. Professionals redeneren vaak vanuit de vraag “wat heeft deze leerling?”, terwijl het beschikbare aanbod mede richting geeft aan de uiteindelijke route. Ook blijkt dat factoren in de voorschoolse fase al een belangrijke rol spelen: verwachtingen, duiding en context vóór de schoolleeftijd kunnen het latere onderwijsloopbaanpad sterk beïnvloeden.
Het onderzoek maakt duidelijk dat onderinstroom niet alleen een vraag is over individuele leerlingen, maar vooral over hoe het systeem is ingericht en hoe besluiten tot stand komen. Dat vraagt om een andere blik: minder vanuit het individuele model en meer vanuit de context – wat heeft de onderwijsomgeving nodig om leerlingen passend te ondersteunen, bij voorkeur in het regulier onderwijs?
Tijdens het symposium werd ook vooruitgekeken naar mogelijke handelingsrichtingen. Denk aan het organiseren van een ‘warme start’ in plaats van uitsluitend een warme overdracht, het creëren van ruimte om te oefenen en ontwikkelen bij instroom en het expliciet agenderen van onderinstroom in beleid en samenwerking met partners zoals gemeenten en kinderopvang.
De komende periode worden de onderzoeksresultaten verder uitgewerkt. De definitieve totaal rapportage en de specifieke Koers VO rapportage over onze onderinstroom vso wordt in september verwacht en zal dan ook breder worden gedeeld. Daarmee ontstaat een belangrijke basis om het gesprek over onderinstroom verder te verdiepen en samen stappen te zetten richting een inclusiever onderwijssysteem.