Good practice voorbeeld Grafisch Lyceum Rotterdam
Worstel je als school ook wel eens met het vinden van passende ondersteuning voor een leerling? Hoe maak je een leerling bewust van de problematiek? Hoe kun je de leerling laten meedenken over de oplossing? En hoe verwerk je de mening van de leerling in het OPP?
Het Grafisch Lyceum Rotterdam ging hiermee aan de slag. Dit schooljaar zijn ze gestart met een werkwijze om het hoorrecht voor leerlingen beter te organiseren op school. Ze lopen hierin al vooruit op het wetsvoorstel ‘Versterking positie ouders en leerlingen in passend onderwijs’ dat op 1 augustus 2025 in werking wordt gesteld*.
In dit interview vertellen teamleider Ilona Punselie, ondersteuningscoördinator Darja Mulders, en docent/expertcoach Zien!vo Sjoerd Heeringa hoe ze dat gedaan hebben.
Sociaal-emotioneel welbevinden van leerlingen
Om beter inzicht te krijgen in het sociaal-emotioneel welbevinden van leerlingen gebruikt het Grafisch Lyceum het programma Zien!vo. Leerlingen in het eerste, tweede en derde leerjaar vullen aan het begin van het schooljaar de vragenlijst in van Zien!vo. De mentor vult deze vragenlijst ook in. De uitkomsten van deze vragenlijsten worden met elkaar vergeleken en geanalyseerd. Aan de hand van de vragenlijst gaat de mentor in gesprek met de leerlingen.
Ilona Punselie: ‘De uitkomst van de vragenlijst kan aanleiding zijn om dieper in te gaan op een individueel probleem van een leerling. De mentor gaat dan verder in gesprek met de leerling.‘
‘Ook kan ervoor gekozen worden om anderen te vragen om de vragenlijst in te vullen, zoals ouders of een externe begeleider. Dan kun je hun mening ook meenemen in de oplossing van de problematiek van de leerling’, vult Sjoerd Heeringa aan.
Ilona: ‘De uitkomst van de vragenlijsten kan echter ook duiden op een probleem in de klas. Er is bijvoorbeeld niet zo’n fijne groepsdynamiek of er zitten veel leerlingen in de klas die er behoefte aan hebben om te werken aan zelfvertrouwen. Je kunt dan een klassendoel opstellen.’
Handelingsplan
Naar aanleiding van de vragenlijst en de gesprekken worden handelingsplannen opgesteld. Ilona: ‘Wij hebben binnen de school met de ondersteuningscoördinatoren afgesproken dat de uitkomst van de vragenlijsten en gesprekken, een ‘handelingsplan light’ is om een leerling te kunnen helpen. De ondersteuning is niet zo uitgebreid beschreven als in het ontwikkelingsperspectiefplan (OPP) waar ondersteuningscoördinator Darja Mulders aan werkt voor leerlingen die extra ondersteuning nodig hebben.’
Wat vindt de leerling écht en hoe verwerk je dat in het OPP?
Darja: ‘Ik ben samen met Adrienne Buschmann ondersteuningscoördinator op het Grafisch Lyceum. In het verleden maakten wij het OPP op papier en gebruikten wij het OPP-format dat Koers VO beschikbaar heeft gesteld. Dit schooljaar zijn we overgestapt naar het opstellen van OPP’s in een module van Magister. Je kunt hierin mooi de stappen doorlopen om de mening van leerlingen te vragen over extra ondersteuning.
Ik heb onlangs een OPP samen voorbereid, en met de leerling en zijn ouders doorgenomen. Ik heb ook apart met de leerling om de tafel gezeten en naar zijn mening gevraagd. Dat was voor beide partijen wel even wennen, want leerlingen zijn het niet gewend om hun mening te geven over ondersteuning. En wij moesten ook even goed nadenken over het stellen van goede vragen om erachter te komen wat de leerling écht vindt over zichzelf en de situatie.’
Wat is het voordeel van deze werkwijze voor de school? En wat vraagt dat van het team?
Darja: ‘Voor ons is dit een manier om wat we doen meer te formaliseren. Wij zijn een school waar het contact met de leerlingen groot is. We zijn erg betrokken bij onze leerlingen. Maar nu kunnen we alles ook beter in kaart brengen.’
Ilona: ‘Er hangt natuurlijk een kostenplaatje aan deze werkwijze en je moet collega’s opleiden tot expertcoach. De mentor doet de afname van de vragenlijst en houdt de coachingsgesprekken met de leerling. De expertcoach ondersteunt de mentoren en de docenten.’
‘Daarnaast hebben we met het team ook een training gevolgd om executieve vaardigheden bij leerlingen te kunnen verbeteren. Wij zijn ons ervan bewust dat de executieve vaardigheden samenhangen met schoolsucces.’
Sjoerd: ‘Je blijft soms vooral hangen in “een leerling doet iets niet” of “een leerling maakt zijn huiswerk niet”. De vraag is dan: waarom is dat? En dat zit dus vaak in de executieve vaardigheden. We hebben er daarom voor gekozen om daarnaast ook deze training te volgen met het team. Zo kunnen we de docenten handvatten geven om dit te verbeteren.
En wat betekent dit voor de leerling?
Sjoerd: ‘We hebben veel evaluatiemomenten en vragen regelmatig hoe het met de leerling gaat’. Ilona: ‘Door in gesprek te gaan leert de leerling naar zichzelf te kijken. Het is belangrijk dat de leerling zich bewust is van de problematiek waaraan gewerkt wordt en waarom. En dat de leerling daar zelf ook achter staat.’
Meer informatie?
Voor vragen over hoorrecht kun je terecht bij Helen Heemskerk, [email protected]. Of bekijk de informatie op de website Steunpunt passend onderwijs en de factsheet hoorrecht.
* Wat is hoorrecht?
Het ministerie van Onderwijs heeft een nieuwe handreiking ontwikkelingsperspectief (OPP) ontwikkeld. Deze handreiking bevat informatie over hoorrecht, de wettelijke plicht om leerlingen te horen over hun OPP. Dit wordt geregeld met het wetsvoorstel ‘Versterking positie ouders en leerlingen in passend onderwijs’. Deze wet wordt op 1 augustus 2025 in werking gesteld. Voor meer informatie zie: Visual ‘Wet versterking positie ouders en leerlingen’.